Ferdinand Grapperhaus is hoogleraar Europees arbeidsrecht, Partner bij Allen & Overy, vader van vier, voetballiefhebber, ...

Lees meer

Gepost op 23 augustus 2017

Wel of geen Wilhelmus

Na ‘t zuur zal ik ontvangen van God, mijn Heer, het zoet. Dat zei onze natuurkundeleraar altijd als we een zwaar proefwerk van hem kregen. Het citaat komt uit het Wilhelmus. Ik ken ons volkslied zeker niet uit het hoofd, maar enig benul van waar het over gaat heb ik wel, en dat heeft me nooit echt kwaad gedaan. Misschien is het iets te veel van het goede om kinderen het volkslied volledig te laten leren, maar dat elk schoolkind een aantal basisbeginselen van onze cultuur en geschiedenis wordt uitgelegd lijkt me een goed idee. De politiek-correcte spot die daarover vorige week losbarstte is huichelachtig. We moeten kennelijk wel een nationale identiteit hebben als het om tolerantie en begrip gaat, of anders wel de tweehonderd meter sprint bij de vrouwen — maar duiding van de oorsprong van Nederland is blijkbaar niet oké. Het kan geen bezwaar zijn dat de tekst van het Wilhelmus in belangrijke mate mede een protestantse geloofsbelijdenis inhoudt. Die tekst laat namelijk zien waar bepaalde aspecten die kenmerkend zijn voor de Nederlandse samenleving vandaan komen. Ook een katholiek als ik verdraagt dat. Een aardig voorbeeld: de botte directheid die Nederlanders zo kenmerkt. Lees eens na in hoeveel coupletten van het Wilhelmus de Spaanse koning voor rotte vis wordt uitgemaakt: daar verwerf je heden ten dage geen tijdelijke zetel in de Veiligheidsraad mee. Het resulteert ook eeuwen later nog steeds in een ondiplomatiek leiderschap, zowel nationaal als internationaal, zoals een in 2016 in de Harvard Business Review gepubliceerd onderzoek constateerde. Het hoort bij onze volksaard en wie niet in het bestaan van volksaarden gelooft, moet nog maar eens Outliers van Malcolm Gladwell lezen, over hoe bepalend geografie en nationale leefomgeving zijn voor eigenschappen van een volk. Iets anders is onze verdraagzaamheid. Het lijkt wat paradoxaal in het licht van de genoemde directheid, maar onze oorsprong ligt toch echt in geloof, hoop en liefde — 1 Korintiërs 13 — voor diegenen die na het Wilhelmus nog iets anders willen lezen. En van die drie zegt de bijbel, is de liefde de grootste. Ofwel, aldus de Heilige Schrift zelve, het maakt uiteindelijk niet uit of je in iets anders gelooft of niet gelooft, het gaat er om elkaar te verdragen. Het zou een les moeten zijn die veel Syriëgangers een reis had kunnen besparen. De studie van het Wilhelmus maakt het ook gemakkelijker om te bepalen hoe we met onze geschiedenis omgaan en bijvoorbeeld kritisch afstand durven te nemen van ons recente koloniale verleden. Want het gaat erom, zo zegt ons volkslied, de tirannie te verdrijven die ons ons hart doorwondt. Geen slechte boodschap, in een tijd van doelbewuste aanslagen door onverdraagzamen.