Ferdinand Grapperhaus is hoogleraar Europees arbeidsrecht, Partner bij Allen & Overy, vader van vier, voetballiefhebber, ...

Lees meer

Gepost op 29 augustus 2017

De moeder centraal

Een week lang ben ik als alleenstaande ouder met mijn kinderen en schoonkinderen weg, naar Bandol, de streek met de meeste zonne-uren van Frankrijk. Alles heeft dit jaar een eerste keer, ook nu. De gesprekken gaan veel over wie er niet bij is, de moeder, over gemis en verdriet, maar ook mooie jeugdherinneringen. Je weet dat je echt een oude baas bent wanneer je kinderen over hún jeugdherinneringen beginnen. Die van mij krijgen al mythische status: nog even, en het zijn oude legendes voor de generatie die hierna komt. Niet alle gesprekken gaan over vroeger, van mijn kinderen leer ik over Lil Kleine en Game of Thrones, maar vooral ook veel over wat ons te wachten staat, aan Big Data en gevolgen daarvan: de voorgeprogrammeerde maatschappij. Wanneer de digitale technologie ons steeds meer in de richting duwt van de grootste gemene delers van ieders primaire voorkeuren, worden we op den duur ons eigen algoritme. We worden bij wijze van spreken voorgeprogrammeerd geboren, een chip implanteren is niet meer nodig. In Black Mirror, een Engelse fictie-serie over allerlei monsterlijke vormen van digitale absorptie, worden de gasten op het huwelijk van een aanstaand bruidspaar geselecteerd op hun internet-rating, qua intelligentie, sportiviteit, uiterlijk en afkomst. Alleen de negens en tienen mogen komen. Het kan niet meer dan een paar jaar duren of ik krijg mijn eerste mails dat ik niet door de digitale feestselectie ben bij mijn eigen familie en vrienden. Een onaangenaam vooruitzicht. Yuval Harari legt in Sapiens uit dat en waarom de mens bij uitstek een sociaal wezen is. De heupen van onze moeders versmalden gedurende de evolutie als gevolg van het rechtop lopen, en omdat tegelijkertijd onze hersens zich ontwikkelden en daarmee onze hoofden groter werden, moesten onze homo sapiens moeders relatief steeds vroeger baren. Maar juist daardoor waren mensenbabys veel minder voldragen. En waar een jong katje al na een paar weken op eigen benen kan staan en op verkenning kan, blijven kinderen van de homo sapiens veel langer bij de moeder, met als voordeel dat ze sociaal veel sterker worden. Tenzij we dus van kindsaf in de voorgeprogrammeerde werkelijkheid terechtkomen. Volgens mijn kinderen is mijn generatie beter in het onthouden van dingen, die van hen is beter in het toepassen. Maar beide generaties zijn nog wel sociaal grootgebracht door de kleinste omgeving, het gezin — en niet door voorgeselecteerde keuzeknoppen. Moeder-kind, aan het begin, bij de oorsprong, dat moet onaangetast spontaan en sociaal blijven. Met een familie die er omheen staat, zoals Harrari het beschrijft. It takes a tribe to raise a human. Maar de moeder staat centraal.